Australijska studija je pokazala da konzumiranje samo jedne limenke bezalkoholnog pića sa vještačkim zaslađivačima dnevno može povećati rizik od razvoja dijabetesa tipa 2 za čak 38 odsto.
Iznenađujuće, ovaj rizik je veći nego kod osoba koje konzumiraju pića zaslađena šećerom, poput klasičnih gaziranih pića, kod kojih je rizik bio 23 odsto veći.
Istraživanje, koje je sproveo tim sa Univerziteta Monash u saradnji sa RMIT Univerzitetom i organizacijom Cancer Council Victoria, pratilo je više od 36.000 odraslih Australijanaca tokom gotovo 14 godina.
Studiju su predvodili istaknuta profesorka Barbora de Courten sa Univerziteta Monash i RMIT Univerziteta, vanredna profesorka Allison Hodge iz Cancer Council Victoria i doktorand Monash univerziteta Robel Hussen Kabthymer. Rad je objavljen u časopisu Diabetes & Metabolism i doprinosi rastućoj globalnoj zabrinutosti u vezi sa zdravstvenim efektima kako zaslađenih, tako i vještački zaslađenih pića.
„Konzumiranje jednog ili više ovakvih pića dnevno – bilo da su zaslađena šećerom ili vještačkim zamjenama – povezano je sa značajno većom vjerovatnoćom razvoja dijabetesa tipa 2“, izjavio je Robel Hussen Kabthymer.
Profesorka de Courten, glavna autorka studije, navela je da rezultati dovode u pitanje uvriježeno mišljenje da su pića sa vještačkim zaslađivačima bezbjedniji izbor.
„Vještački zaslađivači se često preporučuju osobama u riziku od dijabetesa kao zdravija alternativa, ali naši rezultati ukazuju da oni mogu nositi sopstvene zdravstvene rizike“, kazala je ona.
Dok se veza između zaslađenih pića i dijabetesa uglavnom može objasniti gojaznošću, povezanost između vještački zaslađenih pića i dijabetesa tipa 2 ostala je snažna čak i nakon prilagođavanja tjelesnoj težini, što ukazuje na mogući direktan uticaj na metabolizam.
Profesorka de Courten je istakla da ovi nalazi imaju važne implikacije za javnozdravstvenu politiku.
„Podržavamo mjere poput poreza na zaslađena pića, ali naša studija pokazuje da moramo obratiti pažnju i na vještački zaslađene opcije. One se često reklamiraju kao zdravije, ali mogu nositi sopstvene rizike. Buduće politike bi trebalo da imaju širi pristup smanjenju unosa svih nenutritivnih pića“, rekla je ona.
Studija je analizirala podatke iz dugoročnog Melbourne Collaborative Cohort Study, poznatog i kao Health 2020, koji je obuhvatio učesnike starosti od 40 do 69 godina, uz prilagođavanje faktora kao što su ishrana, fizička aktivnost, obrazovanje i zdravstvena istorija.
Dijabetes tipa 2 pogađa oko 1,3 miliona Australijanaca i više od 500 miliona ljudi širom svijeta, pri čemu je velika većina slučajeva povezana sa ishranom i načinom života.
Cijeli naučni rad možete pročitati u časopisu Diabetes and Metabolism:
The association of sweetened beverage intake with risk of type 2 diabetes in an Australian population: A longitudinal study.
DOI: 10.1016/j.diabet.2025.101665